Nhật ký Trung Quốc

[KP]

Mình xin chia sẻ một vài dòng nhật ký về chuyến đi Trung Quốc vào ba tháng cuối của năm 2003 trong chương trình study abroad của trường. Vì nhật ký của mình có phần 'vá chắp' với lại do lịch trình đi khá kín nên cần nhiều thời gian để 'recall' và sắp xếp các sự kiện hấp dẫn, hy vọng các bạn kiên nhẫn theo dõi. Ngoài ra, các bức ảnh ở đây có cái là của mình chụp, nhưng cũng có những tấm do các bạn Bates của mình chụp. Have fun!

Phần 1: Thượng Hải (Shanghai)
Phần 2: Tây An (Xi'an)
Phần 3: Tân Cương (Xinjiang)
Phần 4: Nam Kinh (Nanjing)
Phần 5: Bắc Kinh (Beijing)
Phần 6: Tây Tạng (Xizang)
Phần 7: Vân Nam (Yunnan)
Phần 8: Tạm biệt Trung Quốc

[KP]

Thượng Hải - Cũ và Mới
08/25/2003

Cả đoàn chúng tôi đáp máy bay xuống Shanghai Pudong Airport vào lúc 20:00. Mọi người đều rất mệt mỏi sau chuyến bay kéo dài hơn 20 tiếng (Chúng tôi bay từ Portland, ME đến Detroit --> Tokyo --->Shanghai). Trên đường từ sân bay về khách sạn, tôi say sưa ngắm nghía đường phố hai bên. Quả đúng như những gì tôi nghe đồn từ lâu, Thượng Hải ngày nay hoàn toàn khác một trời một vực so với Thượng Hải tôi thường tưởng qua những bộ phim cách mạng Trung Quốc. Những chiếc cầu vượt cao vun vút đan vào nhau tầng tầng lớp lớp như một mạng nhện, những con đường cao tốc trải dài như vô tận. Phải nói thật rằng trong những nơi tôi từng đi thì chỉ có hệ thống cầu vượt ở Los Angeles may ra có thể so sánh với Thượng Hải.

Khách sạn chúng tôi ở tên là City Hotel, một khách sạn 'medium-sized' ở thành phố với hàng ngàn khách sạn này. Sau khi check-in và tắm shower thì tôi, Joe (gốc Hongkong định cư ở Chicago), Sao và MinMin (cả hai đều là người Miến Điện) ra phố tìm đồ ăn tối vì bữa ăn nhẹ trên máy bay không đủ làm chúng tôi no. Thật buồn cười rằng sau gần nửa tiếng đảo bộ vòng vòng chúng tôi quay lại và ghé vào quán ăn ngay bên cạnh khách sạn. Do có một chút bất đồng ngôn ngữ nên cuộc đối thoại ngắn ngủi giữa chúng tôi và cô tiếp viên cứ như là một cuộc vật lộn vậy. Chết cười nhất là mấy cô tiếp viên xung quanh cứ ngỏng tai nghe lén rồi lại rúc rích cười với nhau. Căn bản là vì cả bốn người đều trông giông giống người Hoa nhưng lại chỉ bập bõm vài từ bồi. Sau này khi mà vốn tiếng Hoa hơn mức trung bình một tẹo thì mỗi lần nghĩ về cảnh mà 'kêu đưa hũ tiêu lại bị đưa hũ tăm' hoặc là 'xin khăn giấy thì cô lại đem ra một cái đĩa' .

Sau này tôi mới biết rằng phần lớn các cô tiếp viên là dân nhập cư lậu từ những vùng quê lân cận lên Thượng Hải làm công nuôi gia đình. Do đã từng làm bồi cho nhà hàng Trung Quốc khi còn ở London, trải qua những vất vả gian nan, tôi chợt cảm thấy có một sự đồng cảm khó tả đối với những người tiếp viên này. Những lần đi ăn sau đó, tôi băn khoăn muốn để lại chúp tiền tip nhưng đồng thời tôi dư biết rằng các cô ấy sẽ phải nộp lại cho chủ - tôi nên để lại tip trên bàn như một 'thói quen lịch sự' hay là lén đưa tip cho cô ấy??? Vì mặt bằng trong nhà hàng khá rộng rãi nên mọi thứ đều 'visible', và nếu như chủ mà phát hiện cô lén nhận tiền tip thì có thể mất việc, cho nên tôi quyết định để tip vào trong bill, hy vọng rằng ông chủ xem đó như một khích lệ cho cung cách tiếp đãi ân cần và hiếu khách của các chị tiếp viên . Đây cũng là một kinh nghiệm tôi cóp nhặt được từ công việc waiter của tôi trước đó - tuy không trực tiếp lấy tip từ khách hàng nhưng bù lại chủ sẽ hài lòng cho rằng khách hàng hài lòng với phong cách phục vụ. Tôi âm thầm 'Oh well, better than nothing'. Phải nói thêm ngoài lề một tí rằng, cũng giống như ở VN, nói chung bạn không cần phải đưa tip khi vào nhà hàng hay đi taxi...trừ những nơi sang trọng thôi. Cũng khá là nghịch lý khi các nhân viên phục vụ bên Mỹ nhận tips hậu đãi, trong khi các đồng nghiệp Trung Quốc phục vụ ân cần và chu đáo không kém, thậm chí là hơn nữa, lại không hề có tip. Âu cũng là sự khác nhau về văn hóa từ đó dẫn đến sự khác nhau về cách cư xử trong giao tiếp - bạn sẽ còn thấy 'cultural differences' xuất hiện rất nhiều lần trong các loạt bài sau.

(còn tiếp)

[KP]

Trong thời gian hồi tưởng tiếp về Thượng Hải post lên một bài nhật ký nho nhỏ về 'hội chứng fast-food' ở Trung Quốc mình viết trong những ngày đầu tiên ở TQ. Lưu ý là ngoài McDonald's ra ở TQ còn có sự hiện diện của các đại gia trong công nghệ ăn uống như KFC, Pizza Hut, Starbucks...nhưng bài viết này chỉ tập trung chủ yếu vào McDonald's vì Mc đã từ lâu được xem như một biểu tượng đầy danh tiếng lẫn tai tiếng của nền văn hóa Mỹ ở ngoại quốc.


Trung Quốc và cơn bão McDonald's



Từ nhà khách nơi đoàn chúng tôi cư trú ở Đại học Nam Kinh chỉ cần đi vài trăm mét tôi đã gặp phải ít nhất 3 cửa hiệu McDonalds và 1 quán KFC. Dù biết rằng Nam Kinh là một thành phố khá lớn với dân số tầm hơn 5 triệu người, tôi vẫn không khỏi ngạc nhiên trước mật độ 'fast-food' cao đến như thế. Sau những ngày vật lộn với các món ăn Tàu như hủ tiếu, cơm canh...tôi bắt đầu chuyển qua McDonald. Một phần là tôi bắt đầu cảm thấy ngán với những món dầu mỡ - vâng không sai các bác Tàu hình như luôn tận dụng tối đa dầu mỡ vào hầu hết các món ăn - và cũng một phần là tôi muốn thử xem fast-food ở xứ Trung Hoa này mùi vị ra sao. Hầu hết các cửa tiệm McDonald's tôi vào thử đều đông nghịch người: sinh viên học sinh, các cặp tình nhân, bố mẹ và mấy đứa trẻ con nhí nhố và cuối cùng là du khách. Hàng hàng người xếp hàng, đôi khi chen lấn, để mua phần ăn cho mình. Tôi đã từng chứng kiến sự hiện diện nhan nhản của McDonald's ở một vài nước khác như Anh hay Pháp...Tôi cũng từng nhớ khi đi ngang qua tiệm McDonald's trên đại lộ Champs Elysee bác người Pháp đi chung đã lầm bầm chửi đại loại như 'Một cửa hiệu McDonald's ngay trên Champs Elysee thế này là không chấp nhận được...còn đâu nữa bản sắc của dân tộc Pháp...' Với hơn 580 cửa hiệu ở 91 thành phố của Trung Hoa Lục Địa (thông tin từ trang www.mcdonalds.com), lần này đến tôi tự hỏi liệu sự bành trướng chóng mặt của McDonald's ở TQ có phải là một cuộc xâm lăng văn hóa khác của chú Sam không?

Mc Tây, Mc Tàu

Tôi vẫn còn nhớ hồi ở London mỗi khi đi ăn trưa hay ăn tối ở Mc thì tôi bắt gặp đủ loại người trong đó có không ít người là công nhân viên chức, dân lao động, người già và nhất là sinh viên. Trong khi đó phần nhiều khách hàng ở các tiệm Mc ở Nam Kinh tôi có dịp đến thuộc vào tầng lớp trung lưu trở lên như là doanh nhân, kỹ sư, sinh viên.
Tôi nghĩ sự cách biệt về vật giá có thể giải thích một phần cho sự khác biệt này. London vốn từ lâu đã nổi tiếng với giá cả đắt đỏ và đồ ăn cũng không phải là ngoại lệ, do đó một Double Cheeseburger có lẻ là một trong những món rẻ nhất ở đấy. Còn đối với một nước có thu nhập bình quân đầu người mỗi ngày 11 tệ vào 2002 (tầm 1.3 đô Mỹ) như TQ thì một bữa ăn Big Mac trị giá 20 tệ là một niềm mơ ước cho khối người.

Ngoài ra một điểm làm tôi chú ý là các cửa hiệu Mc ở TQ thường đông nghẹt khách vào khoảng buổi sáng từ 11 đến 12 , trong khi đó bạn lại có thể không tìm được chỗ ngồi ở những cửa hiệu Mc ở trung tâm London vào tầm 1, 2 giờ chiều. Những khác biệt về văn hóa, lịch sử và tâm sinh lý tác động lên vai trò của bữa ăn trưa đối với người Hoa và người Tây Phương.

Tôi thầm đoán bụng của người TQ sẵn sàng xung trận vào khoảng 11am, và gần đến 12am thì nó sẽ bắt đầu cằn nhằn nếu chưa được tiếp tế, trong khi đó bao tử của bọn Tây thì thường chuẩn bị biểu tình ít nhất là sau 12h30 trưa. Nếu chịu khó để ý các bạn sẽ thấy người Hoa cũng giống như người VN ta thường ăn sáng một cách vội vã và qua loa để kịp đến trường hay công sở sớm: đôi khi chỉ là một ly trà cùng vài miếng bánh, một bánh bao nho nhỏ hay một tô hủ tiếu thịt heo. Còn ở trời Tây thì chúng ta không phải đi làm hay đi học sớm nên có thời gian ăn sáng từ tốn hơn. Và tôi cũng có cảm giác rằng dân Á Đông ta thường xem nhẹ bữa ăn sáng so với những bữa khác, và nói đâu xa tôi là một ví dụ điển hình .

Vào tầm tan học buổi trưa, các tiệm thức ăn nhanh như McDonalds hay KFC tràn ngập những học sinh cấp 2, cấp 3. Chăm chú quan sát, tôi thấy mỗi đứa thường kêu một 'set' riêng, thường là có burger, khoai tây chiên và một ly Coke. Một người dân địa phương nói với tôi rằng dân TQ không hiểu vì sao không thích fried beef patties cho lắm, cho nên món chicken burger thường được khách hàng ưa chuộng hơn. Có thể vì thế mà những người bạn tôi biết đều bảo họ thích KFC hơn là Mc.

Tôi không nghĩ đây là do họ sợ BSE, hay còn gọi là bệnh bò điên, ở Anh gì hết mà chẳng qua chỉ đơn giản là khác nhau về khẩu vị thôi. Sớm nhận ra được điểm này, McDonald's đã kịp thời điều chỉnh thực đơn cho phù hợp hơn bằng cách tăng thêm khẩu phần thịt gà trong bữa ăn.

'Nhất quỷ, nhì ma, thứ ba học trò'

Bình thường tôi hầu như không bao giờ ăn quá 20 phút ở KFC hay Mc, một phần vì phải rush đi học hay đi làm. Do đó một hôm cảm thấy khá 'choáng' khi chứng kiến mấy học sinh lố nhố cấp 2, cấp 3 ở TQ ngồi hàng giờ ở một quán Mc, vừa làm homework, vừa buôn chuyện, vừa cười giỡn với nhau. Tôi thầm nghĩ nếu như thế này thì không biết có nên đổi danh từ fast-food ở TQ thành 'slow-food' không nhỉ . Vì thế không có gì ngạc nhiên khi mà trong khi nhiều người khách mới đến order phải đứng ăn hoặc là đem về thì mấy bạn học sinh vô tư kia lại 'chiếm dụng' chỗ ngồi như vậy. Từ 'chiếm dụng' chắc hơi nặng vì cho dù họ chỉ mua 1 gói French fries hay một ly Coke thì đấy cũng là tiền họ bỏ ra, do đó họ cho rằng có quyền 'thuê ngắn hạn' khu vực ấy - âu cũng là hợp lý.

Lúc đấy mình cứ ngồi cười thầm nhưng không thể ngờ rằng chỉ hai tuần sau thì mình lại trở thành một ví dụ sống động:rolleyes: khi mà cô bạn 'language partner' cứ một mực đòi vào KFC để trao đổi ngôn ngữ (thật ra buôn chuyện là chủ yếu B-) ). Và buổi 'trao đổi học tập' ấy kéo dài khoảng 2 tiếng...thú vị hơn là mỗi đứa chỉ order mỗi ly Coke và gói fries :lol: .Nói ngoài lề ở đây một tí là trong suốt thời gian học tiếng ở Nam Kinh thì hầu như mỗi đứa đều được giới thiệu làm quen với một bạn ở đấy, gọi nôm na là 'language partner', với tinh thần 'đôi bạn cùng tiến'. Các bạn này đều là những sinh viên master's ngành văn chương Trung Hoa.

Ngoài ra những học sinh này sau khi ăn xong thường 'vô tư' để tray trên bàn rồi dửng dưng bỏ đi. Bạn sẽ bắt gặp điều này không chỉ ở giới học sinh không mà nói chung là ở hầu hết dân TQ đến đây ăn. Khi tôi hay một vài đứa bạn khác cùng đoàn đem dọn tray sau khi ăn thì 'được' đón nhận không ít ánh mắt tò mò xung quanh...không hiểu có phải họ đang rủa thầm 'bọn này rảnh hơi ghê' hay là 'mấy đứa này chắc muốn chơi nổi ấy thôi' B-)

Mặc dù ban đầu cảm thấy hơi kỳ kỳ nhưng nghĩ lại thì cũng không hẳn là do họ vô ý thức hay lười biếng mà đơn giản đó là thói quen của người dân. Từ trước đến giờ đi ăn , cho dù là nhà hàng sang trọng hay là tiệm ăn vỉa hè, họ có bao giờ phải dọn dẹp sau khi ăn đâu...thế thì tại sao vào Mc hay KFC vẫn là ở TQ họ lại phải dọn chứ?

{còn tiếp}

[musketeerlady]

Very interesting. Keep going, brother.

[Nguyen Thanh Huong]

"Dừng chân" ở Thượng Hải lâu quá. Tiếp tục hành trình đi brother Khoa ơi. Hôm nọ mình cũng ngồi buôn chuyện với 1 đứa Trung Quốc, nó nói 1 lô 1 lốc, chỉ thấy nó chê nước nó nhưng thực tình TH cũng muốn đến TQ xem thế nào

[lionqueen]

Ai có dịp sang đó thì nhớ đi vịnh Thái Hồ ở tp Gôtich( wuxi) các Thượng Hải khoảng 350km nhé. Đây là hồ lón nhất Trung Quốc và lớn thứ 3 TG. Đi vào tháng 3hoặc 4 thì cang tốt, vì lúc đó hoa đào nở rất đẹp À, phim Thủy Hử cũng được quay ở đây đấy

[kiddo]

anh Khoa bị em nào cầm chân ở Thượng Hải cả năm trời.... đến khổ

[khang]

to add more excitement. i took these pics in beijing and xi'an last summer

oh actually i tried to insert pictures but it didnt quite work. is there a way to insert the whole picture (rather than an icon that needs to be clicked on in ordere to view image) ?

[kiddo]

you can try some image hosts which can be easily located by Google... upload your photo, they'll give you links and tabs to access to your photo. Use the one designated for posting on forums.

^_^

[khang]

thanks kiddo. will find time to figure out.

[Chu Lan Anh]

Or just simply post it on VA album (see the bar at the top of the page?), then insert a link here Should work.

[kiddo]

*** BUMP

Still waiting for bro Khang and Khoa to finish up the diaries

[khang]

That's right

Tiananmen Square

[khang]

饺子

Dumpling, is that how to call it?

[khang]

北京烤鸭

mouth-watering Peking Roasted Duck

[khang]

More More More

[khang]

馒头

Fried Bun Dipped in Condense Milk (I cant think of better translation)

[khang]

兵马俑

Terra-Cotta

[khang]

i cant recall where i took this

[khang]

same thing

[khang]

it made me remember Truyen Kieu

[khang]

清华大学

Tsing Hua University (as some of you may know, it's basically an engineering school of great prestige, like US' MIT)

[khang]

故宫

Tử Cấm Thành once the center of civilization of the eastern world

[khang]

...and the inside

[khang]

somewhere ... over the rainbow

[khang]

I will end with this. I dont know how old this tree is, but generations of kings have seen it grow.

hopefully these pics have spoken some worth. I took some hundreds of pics, feel free to YM me and I will send more. I might have just done some-god-forbidden-thing by attaching pic in each message, but it seems things have already been done. #036; Good day folks!

[kiddo]

Thiên An Môn nhìn còn xấu hơn lăng Ba Đình nhiều... chỉ có cái Tử Cấm Thành là còn có vẻ hòanh tráng hơn cung thành Huế của mình (tại Pháp nó bắn đạn tàn nhẫn quá mà!!&#33. Còn cái Chinese-version MIT nhìn đẹp ghê... maintenance cái thảm cỏ đó chắc cũng khẩm tiền ^_^

[khang]

Actually Tiananmen Square is better than as seen from this picture, it's MUCH bigger. The problem is there are always a billion people scrambling on one another. Some people go there early in the morning to see sunrise. Though I stayed in Beijing for 2 months I never did go. Beijing is nice but very poluted. You dont want to hang around the central streets too much. Plus there are always too many annoying vendors who live on the streets. You cant run away from them, but certainly can ignore them. The food in Beijing is really good, and not too expensive at all. I believe eating out in Beijing is more affordable than in our Saigon, at least for the time being. What's also fun is to shop for DVDs and CDs. Good quality. Unbelievably low price. They have anything in the world. Any movie.You could get as cheap as 5 RMB (less than 1 USD) for one good quality pirated CD. And if you try to speak Chinese - and sound like their people - thats it you get even better deals.

[kiddo]

The photo that you claim you cant remember is stunning, to be honest. The scene is breathtaking in a sense that there's a harmonious blending of WATER and MOUNTAIN which is ideal for the FENG SHUI believers. For some reason, it reminds me strongly of Phong Nha Cavern which any of you have a chance to visit will likely agree upon their conruence. unfortunately for VN, the Phong Nha Cavern does not seem to attract many visitors due to its monotony. I can see a cable cab system running in the background. If only Phong Nha had any of these features, it would look much more like a big tourist attraction.

[Sagittariusf]

Em Khoa sao khong ke chuyen tiep? I feel kinda nostalgic after reading your journal entries, and seeing the pictures Khang posted, too :p. Thanks for sharing.

I'll be in Nanjing next year, so come visit if you get a chance


-HM

(P/S: My first visit to the website. I'm impressed . Just one thing, I can't type in Vietnamese.)