Overview (WHAT)

  • Definition – Industry Life Cycle – Industry Map
  • A typical day (interview post)
  1. How to break into the industry? (HOW) 
  • Entry-level qualifications/Minimum qualifications
  • Specific job requirements
  1. Prospect and Outlook: difference between US and Vietnam (COMPARE) 
  2. Further Resources for advanced audience
  • Expert blogs
  • Sources to search 
  • Places to work 

Khái quát về Management Consulting (Tư vấn chiến lược)

Mục đích chính của ngành Management Consulting (tư vấn chiến lược) là tạo nên giá trị cho doanh nghiệp, nhà đầu tư và chủ sở hữu bằng cách giúp họ giải quyết những vấn đề hóc búa ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh (business performance) của công ty. Bạn hãy thử tưởng tượng nếu các công ty, tập đoàn luôn luôn phải đối mặt với những lựa chọn về tài chính, nhân sự, marketing hay mở rộng thị trường, ai sẽ là người giúp họ đưa ra những quyết định chiến lược tốt nhất và có lợi nhất? Ai sẽ là người có thể trả lời những câu hỏi nên hay không nên tấn công vào thị trường châu Phi, nên tăng hay giảm giá cho sản phẩm X, làm thế nào để tiết kiệm chi phí cho hoạt động Y? Đây chính là những thử thách mà bạn sẽ đối mặt hằng ngày khi lựa chọn con đường Management Consulting. 

 

Các loại công ty tư vấn điển hình tại Mỹ

  • Big4: Big4 là một nhóm bốn công ty kế toán lớn nhất thế giới, cung cấp các dịch vụ kiểm toán, thuế, và tư vấn. Big4 giải quyết tất cả những vấn đề nêu trên (Chiến lược, IT, Nhân sự). Vì vậy những dự án của Big4 thường có quy mô lớn, dài hơi, và bao gồm sự hợp tác của nhiều nhân lực/phòng ban hơn để giúp khách hàng thực hiện được kế hoạch (so với những công ty tư vấn truyền thống có thế mạnh về lên kế hoạch và lập chiến lược ban đầu).
    • Deloitte, PricewaterhouseCoopers (PwC), Ernst & Young (EY), KPMG

Các loại công ty tư vấn điển hình tại Việt Nam

Một ngày làm việc điển hình  

Bạn đang tự hỏi không biết công việc hằng ngày của consultant là gì ? Những dự án tư vấn chiến lược thường kéo dài ít nhất một tháng cho đến một năm. Ở vị trí entry level, phần lớn bạn sẽ chịu trách nhiệm tìm kiếm thông tin và phân tích dữ liệu cần thiết để cung cấp những thông tin tiền đề hữu ích để team leader (trưởng nhóm) của mình có thể đưa ra những quyết định chuẩn xác. 

 

Mỗi team, project và client sẽ có những yêu cầu và cách hoạt động khác nhau (vì thế nên một trong những yếu tố quan trọng nhất để là một consultant giỏi chắc chắn là khả năng thích nghi nhanh). Hãy cùng xem qua một ví dụ của những gì bạn có thể làm ở vị trí Business Analyst (entry level) xuyên suốt một project (dự án) nha!

 

Thông thường, mỗi project được chia thành nhiều giai đoạn (phase) khác nhau như sau:

Phase 1: Khởi động

Gặp gỡ với client (khách hàng) để bàn giao công việc và thảo luận những kết quả cần đạt được trong dự án, cũng như phân chia consultant vào các mô-đun (module) công việc nhỏ hơn phù hợp với khả năng và tính cách của mỗi người. Ở vị trí Analyst, đừng ngại khi công việc chính của bạn ở phase này chỉ là làm thư ký. Những ghi chép chi tiết của bạn sẽ giúp ích rất nhiều cho team sau này khi phân chia công việc và làm những phân tích/đánh giá ở phase sau.

Phase 2: Phân tích dữ liệu nội bộ

Đây là giai đoạn cơ bản nhất nhưng cũng không kém phần quan trọng trong project. Mục đích chính của giai đoạn này là tìm hiểu nội bộ công ty và đánh giá sâu hơn vào cách hoạt động cũng như những chiến lược của công ty trong những năm trở lại đây thông qua các dữ liệu mà công ty cung cấp. Ở vị trí entry level, bạn sẽ là người trực tiếp nhận và phân tích những tài liệu liên quan đến chiến lược, cách tổ chức, cách định giá sản phẩm, cách theo sát KPI (Key Performance Indicators – Chỉ số đánh giá hoạt động chính), v.v… nhằm đưa ra những đánh giá khách quan về những gì client đã làm và cần phải làm. Tiến trình làm việc sẽ được cập nhập thường xuyên với Senior Consultant và 1 tuần 1 lần với client.
Phase 3: Đánh giá thị trường 

Sau khi tìm hiểu nội bộ công ty, bạn sẽ phải đánh giá thêm về các xu hướng thị trường hiện tại cũng như những chiến lược của các công ty đối thủ, nhằm đề xuất những chiến lược ngắn hạn và dài hạn phù hợp cho client. Ví dụ, trong công việc định giá nhằm cắt giảm chi phí, client có thể áp dụng chiến lược thị trường ngách (niche market) nếu là công ty nhỏ, hoặc chiến lược cạnh tranh chi phí thấp (cost-leader) nếu đang dẫn đầu thị trường. 

Phase 4: Tổng hợp và Đưa ra chiến lược

Từ những phân tích có được ở 2 phases trước, consultant phụ trách dự án (Principal hoặc Partner) sẽ tổng kết và đưa ra chiến lược cho khách hàng.

Phase 5: Thực hiện (Implementation)

Giai đoạn này có hay không tùy thuộc vào yêu cầu của client. Vì giai đoạn triển khai (implementation) thường sẽ kéo dài từ một vài tháng đến cả năm, cách phổ biến nhất là client có thể yêu cầu consultant làm việc chung và giúp đỡ nhân viên trong công ty trong một, hai tháng đầu để cùng họ thực hiện những bước đầu tiên của việc triển khai kế hoạch đã được đề ra trước đó. 

 

Nhìn chung, công việc của consultant trong năm đầu tiên sẽ xoay quanh các con số và việc phân tích dữ liệu nhằm cung cấp các thông tin thiết yếu để các consultant ở vị trí cao hơn đề xuất chiến lược có ích cho client. Vì vậy, có thể nói đây là công việc cơ bản nhưng không thể thiếu trong một dự án. Mặc dù công việc rất vất vả và phải di chuyển thường xuyên giữa các nước nơi khách hàng đang làm việc, một khi bạn đã chọn đi con đường này, chắc chắn bạn sẽ cảm thấy rất thích và tự tạo động lực cho chính mình để đối đầu thử thách mới mỗi ngày.  

 

Management Consulting – Bắt đầu từ đâu?

Làm sao để resume của bạn nổi bật hơn so với hàng ngàn thí sinh khác?

Nhà tuyển dụng thường chỉ bỏ ra 45 giây đến một phút để nhìn lướt qua resume của tất cả ứng viên. Nếu bạn không có điểm nào nổi bật trên resume của mình, đơn của bạn sẽ ngay lập tức an vị trong list từ chối của công ty. Vậy làm sao để qua được bài test 45 giây này?

 

Điều đầu tiên, bạn đã đạt được gì trong bốn năm đại học? GPA cao và những thành tích trong ngành học của bạn là một điểm khởi đầu tốt,  đồng thời khả năng lãnh đạo cũng được đánh giá rất cao trong vòng này. Tuy nhiên quan trọng nhất vẫn là những kinh nghiệm thực tập thực tiễn, đặc biệt là ở những công ty danh tiếng,kĩ năng phân tích số liệu (analytics) bạn học được. Hãy sẵn sàng cho công việc đòi hỏi khả năng giải quyết vấn đề nhanh nhạy và tư duy logic cao này nhé! 

 

Management Consultant cần những kĩ năng gì?

Bài kiểm tra số học gần nhất bạn được bao nhiêu điểm? Nếu bạn nhìn các con số mà hoa cả mắt thì bạn có 5 giây suy nghĩ lại. Management Consulting sẽ làm rất nhiều công việc phân tích dữ liệu. Nhanh nhạy với các con số là một điểm cộng cực kì lớn. Ngoài ra, kĩ năng “tiêu hoá” thông tin, khả năng tư duy phản biện (critical thinking) và giải quyết vấn đề cũng cực kì quan trọng. Management Consultant phải làm việc trực tiếp với đối tác, nhưng khoảng thời gian cho mỗi project không quá ngắn những cũng không quá dài. Hiểu được đối tác cần gì và có thể đề xuất được những phương án mà họ cần nhanh và chuẩn nhất sẽ giúp bạn ghi điểm 100%. 

Ngoài khả năng phân tích thần sầu (analytical skills), kỹ năng con người (people skills), giao tiếp (communication skills), và thích nghi nhanh (adaptability) sẽ giúp bạn tạo nhiều mối quan hệ trong công việc và sống sót qua những giai đoạn làm việc căng thẳng.

 

Và ngược lại, bạn phù hợp với mảng nào của Consulting?

 

Vì consulting bao gồm rất nhiều mảng đa dạng như đã nói ở trên (Strategy, Tech, HR, Implementation, etc.), việc chọn đúng cơ hội phù hợp với kinh nghiệm và tính cách của bản thân là một phần quan trọng để bạn không chỉ được tuyển dụng, mà còn để bạn cảm thấy yêu thích công việc hằng ngày của mình. Bạn có thể tham khảo những bài quiz nhỏ của McKinsey, Deloitte (hoặc một công ty tư vấn khác mà bạn yêu thích) để xem lĩnh vực nào của consulting sẽ phù hợp với sở thích và tính cách của bạn nhất: 

Chặng đánh cuối – Vòng phỏng vấn 

Bạn nghĩ bạn phải trải qua ít nhất bao nhiêu vòng phỏng vấn? Con số trung bình ở đây là 4. Bạn có thắc mắc mình phải đối mặt với những chông gai gì trong các vòng phỏng vấn này không? Hãy cùng nghía qua xem nhé. 

 

Câu hỏi về tính cách

Vì đây là câu hỏi để đánh giá chung về bạn trong cách làm việc và đời sống thường ngày, câu trả lời càng chân thật và thể hiện rõ con người bạn sẽ giúp người phỏng vấn có thiện cảm với bạn nhiều hơn. Bạn có thể luyện tập trước một số câu hỏi căn bản, nhưng đừng quên đây là đời thực chứ không phải là một vở kịch bạn luyện tập hàng trăm lần trước khi lên sân khấu.  Mấu chốt là hãy trải nghiệm những điều mình yêu thích, đi những nơi bạn muốn đi, đọc những cuốn sách hay. Biết đâu khi người phỏng vấn có chung sở thích, hay có quê hương tại nơi bạn đã du lịch, hay thích câu trích dẫn yêu thích trong cuốn sách bạn từng đọc, đó là điểm cộng cực lớn cho bạn đấy!

 

Phỏng vấn tình huống (Case interview)

Save the best for last. Case interview là thử thách cuối cùng và cũng là phần khó nhất nhưng quan trọng nhất trong cả quá trình interview. Các bài toán được đưa ra trong case interview là những ví dụ điển hình cho công việc hằng ngày của consultant. Vì vậy, bạn nên bắt đầu tự mình luyện tập trả lời các câu hỏi case interview mẫu trên mạng hoặc website của các công ty. Cách nhanh nhất để giúp bạn sẵn sàng và tự tin khi bước vào interview là không ngừng luyện tập và thực hiện những buổi interview thử (mock interview). Đừng cảm thấy nản lòng và nhụt chí trong thời gian đầu, bạn nhé! Mỗi ứng viên trung bình luyện tập bao nhiêu mock case interview trước khi vào interview chính thức? Xin bật mí là con số này không dưới hàng chục đâu nha.

 

Vậy bạn đang tự hỏi một câu hỏi case interview sẽ như thế nào? Có bao nhiêu loại câu hỏi case interview? Liệu có một dàn bài (framework) nào nhất định cho mỗi loại câu hỏi không?
Mặc dù trong công việc thường ngày của consultant thường sẽ không có một vấn đề và quy trình nào nhất định để giải quyết vấn đề đó, nhưng dưới đây là một số loại câu hỏi case interview điển hình và các framework phổ biến và hữu ích để bạn có thể bước đầu làm quen và chuẩn bị tốt hơn cho case interview. Tuy nhiên, bạn nên nhớ rằng framework mẫu chỉ nên được sử dụng để tham khảo chứ không phải để tiếp cận tất cả các câu hỏi case interview. Nhà tuyển dụng sẽ đánh giá cao khả năng tư duy sáng tạo độc đáo hơn là những framework rập khuôn. 

 

Dưới đây là một vài framework tiêu biểu:

Market Sizing (Quy mô thị trường)

Câu hỏi về Market Sizing được xem là case thu nhỏ nhằm đánh giá cách bạn đo lường quy mô thị trường của một sản phẩm nhất định dưới hình thức tổng số lượng sản phẩm (total units/ total sales).

Ví dụ: Ước tính quy mô thị trường rượu ở Argentina 

Sẽ không có một câu trả lời chính xác hoàn toàn cho các câu hỏi Market Sizing. Làm sao để bạn đến được kết luận của mình cho câu hỏi này mới là điều quan trọng nhất. 

Bạn có thể tham khảo thêm một ví dụ cụ thể tại đây.

Profitability (Lợi nhuận)

Profitability là chỉ số chính yếu của bất kì một công ty nào. Câu hỏi về Profitability đánh giá cách bạn giải quyết vấn đề hoặc cân nhắc giữa các lựa chọn chiến lược có liên quan trực tiếp đến lợi nhuận của công ty. Các câu hỏi thường rất đa dạng, từ việc xác định và giải quyết những vấn đề dẫn đến việc giảm thiểu doanh số cho đến định lượng giá trị của từng giải pháp kinh doanh mới. Framework của loại case interview này chỉ đơn giản là sơ đồ cây (tree chart) nhằm giúp bạn từ từ đi sâu hơn để tìm hiểu và giải quyết vấn đề khách hàng đưa ra. 

 

Ví dụ: Tăng lợi nhuận (Driving Revenue Growth) (BCG) 

Câu hỏi: “Trước khi mua lại MedCount, công ty mẹ, MedX, chỉ cung cấp các thiết bị và dịch vụ y tế. MedCount, mặc khác, chỉ bán phần mềm hệ thống quản trị cho các bệnh viện lớn. MedX phải làm thế nào đề tăng doanh thu?”

Hướng dẫn trả lời chi tiết tại đây.

General Business Situation (Những vấn đề kinh doanh tổng hợp)

Các câu hỏi điển hình bao gồm xác định thị trường mới, ra mắt sản phẩm mới, xây dựng chiến lược phát triển lâu dài (vd: tăng quy mô kinh doanh) và đánh giá chỗ đứng của công ty trong thị trường. 

Framework được sử dụng phổ biến nhất là 3C (Customer, Company, Competition) & P (Product). 

Framework này có thể được áp dụng cho các câu hỏi khác nhau có liên quan đến tất cả bốn yếu tố được liệt kê ở trên. Để giải quyết triệt để những vấn đề nêu trên, bạn cần phải kết hợp những yếu tố này một cách hiệu quả. 

Ví dụ: Giới thiệu sản phẩm mới (New Product Launch) (McKinsey)

Câu hỏi: “SuperSoda đang cân nhắc sự ra mắt của một sản phẩm mới, Electro-Light. Nhận định những yếu tố SuperSoda cần xem xét trước khi tung Electro-Light vào thị trường đồ uống tại Mỹ ?

Chi tiết câu hỏi và hướng dẫn trả lời tại đây

Mua bán & Sáp nhập (Mergers & Acquisitions – M&A)

Các case M&A chủ yếu xoay quanh vấn đề Công ty A nên hay không nên sáp nhập hoặc mua lại công ty B. Câu hỏi nghe có vẻ rất đơn giản, nhưng lại đòi hỏi các giải pháp vĩ mô hơn. Do đó, case M&A được coi là sự tổng hợp của tất cả các loại case khác. Framework của M&A là một phiên bản tổng hợp sử dụng Business Situation Framework nêu ở trên cho cả hai công ty nhằm xác định xem hai công ty có phù hợp với nhau hay không.

Ví dụ: Thu mua công ty

Câu hỏi: “GlobaPharm là một công ty dược phẩm lớn với  doanh thu đạt 10 tỷ USD mỗi năm. Vì các đối thủ cạnh tranh của GlobaPharm đã đi trước nhiều năm trước về mặt công nghệ, GlobaPharm muốn khởi động chương trình sinh học của mình càng nhanh càng tốt bằng cách mua lại BioFuture, một công ty khởi nghiệp (startup) sinh học đặt trụ sở tại khu vực San Francisco. Liệu GlobaPharm có nên mua lại BioFuture?”

 

Chi tiết câu hỏi và hướng dẫn trả lời tại đây.

 

* Đọc thêm về những cách tiếp cận case interview khác tại đây.

Những bài toán 5 giây

Ngoài câu hỏi case interview ra, khả năng đối phó với những phép toán cơ bản trong tình huống áp lực cũng cực kì quan trọng. Ngành management consulting phần lớn liên quan đến các con số, vì vậy bạn đừng ngạc nhiên khi phải đối mặt với những phép tính nhẩm nhanh trong lúc giải case interview. Bạn sẽ phải đưa ra câu trả lời chính xác hoặc uớc lượng gần đúng nhất trong thời gian ngắn mà không được sử dụng máy tính. Bạn đã sẵn sàng cho thử thách này?

Ví dụ: Thị trường bút chì đang giảm ở mức 4%/năm trong suốt 3 năm qua. Thị trường ban đầu có giá trị  24 triệu đô la Mỹ/ năm. Vậy giá trị của thị trường trong năm thứ 3 (hiện tại) là gì?

 

***Đối với các công ty ở tier 1 như McKinsey và BCG, bạn sẽ phải vượt qua bài test online (Problem Solving Test – PST) trước khi được mời vào phỏng vấn trực tiếp. Các thông tin chuyên sâu hơn có thể được tìm ở đây

Những lời khuyên khác

Network – gầy dựng mối quan hệ hiệu quả

Networking là một việc không thể bỏ qua nếu bạn mong muốn được làm trong ngành Management Consulting, đặc biệt là tại các công ty tư vấn chiến lược đa quốc gia. Bạn có thể tham gia các buổi giới thiệu thông tin của các công ty tại trường đại học của mình hoặc trực tiếp liên lạc với những anh chị đang làm trong công ty nếu bạn có mối quan hệ riêng trước. Qua những buổi gặp gỡ hỏi chuyện và follow-up, bạn sẽ có thể xây dựng mối quan hệ tốt hơn với các tư vấn viên tại công ty mình đang nộp đơn, nhằm tăng cơ hội được giới thiệu cho bộ phận nhân sự của công ty cũng như tìm hiểu rõ hơn về công việc của họ tại công ty (các dự án, văn hoá làm việc, cường độ công việc, v.v)


Xem thêm networking tips tại đây

 

Đọc, đọc nữa, đọc mãi

Consultants phải luôn luôn cập nhập tình hình kinh tế quốc tế và trong nước để đưa ra những giải pháp vừa tối ưu vừa phù hợp nhất cho công ty đối tác. Ngoài ra, tính chất công việc của consultants rất đa dạng vì họ sẽ phải liên tục tiếp xúc với nhiều mảng ngành khác nhau qua mỗi project. Vì vậy, việc đọc và cập nhập các thông tin kinh tế và những xu hướng tài chính hàng ngày là một điều bắt buộc. Bạn hãy tạo thói quen đọc các trang kinh tế tài chính lớn như Wall Street Journal, The Economist, Harvard Business Review (HBR), hoặc Financial Times… để có thêm nhiều kiến thức hữu ích hơn. Hiểu biết rộng cũng là một cách để ghi điểm trong mắt nhà tuyển dụng và có thể trở nên cực kì hữu ích khi trả lời những vấn đề trong case interview đấy!

 

Internship

Như đã được nhắc đến ở trên, kinh nghiệm làm việc thực tiễn là một yếu tố rất quan trọng trong bộ hồ sơ của bạn. Vậy cụ thể hơn bạn bên làm gì? Mặc dù cơ hội để được thực tập trong một công ty tư vấn chiến lược rất hiếm hoi, bạn hãy luôn luôn tìm kiếm các cơ hội khác có thể giúp bạn xây dựng những kĩ năng phân tích số liệu cần thiết ở các mảng tài chính, ngân hàng, v.v tại Việt Nam. Công việc thực tập danh giá hay không có ảnh hưởng thật đấy nhưng không quan trọng bằng việc bạn đã học được những gì từ thực tế và bạn có khả năng áp dụng những kiến thức và kĩ năng đó vào công việc trong tương lai hay không. Hãy chứng tỏ với nhà tuyển dụng rằng bạn là một người nói được, làm được. 

 

5 1 vote
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x
VietAbroader